Testosteron vs SARMs: vergelijking van anabole activiteit, hormonale suppressie en wetenschappelijke onderbouwing

Sinds de opkomst van selectieve androgeenreceptormodulatoren wordt er voortdurend gediscussieerd over wat effectiever is voor het veranderen van de lichaamssamenstelling: klassieke androgenen of meer selectief werkende verbindingen. Binnen bodybuilding is deze vraag bijzonder relevant, omdat sporters meestal zoeken naar een balans tussen spiergroei, krachttoename en een zo beperkt mogelijk risico op bijwerkingen.

Testosteron en SARMs uitsluitend vergelijken vanuit de vraag “wat is sterker?” is echter te simplistisch. Deze stoffen verschillen in werkingsmechanisme, omvang van het beschikbare wetenschappelijke bewijs en de mate waarin hun korte- en langetermijneffecten zijn onderzocht. Testosteron wordt al tientallen jaren medisch gebruikt en is uitgebreid bestudeerd, terwijl de meeste SARMs nog altijd niet zijn goedgekeurd voor spieropbouw of sportief gebruik.

Vergelijking van de anabole activiteit van Testosteron en SARMs

Testosteron is een natuurlijk androgeen bij de mens en een goed onderzocht anabool hormoon. Het bindt zich aan androgeenreceptoren in verschillende weefsels, waaronder skeletspieren, en kan processen stimuleren die verband houden met eiwitsynthese en een toename van de vetvrije massa.

De werking beperkt zich echter niet tot spierweefsel. Testosteron kan via aromatase worden omgezet in estradiol en via 5-alfa-reductase in dihydrotestosteron (DHT). Daardoor gaat de anabole werking ook gepaard met bredere endocriene en androgene effecten in het lichaam.

SARMs zijn vanuit een ander farmacologisch uitgangspunt ontwikkeld. Het doel was om androgeenreceptoren vooral in spier- en botweefsel te activeren en tegelijkertijd de invloed op bepaalde andere androgeengevoelige organen te beperken.

Op papier klinkt die weefselselectiviteit aantrekkelijk. In de praktijk ligt het veel complexer. Verschillende SARMs kunnen sterk van elkaar verschillen en een hogere weefselselectiviteit betekent niet dat systemische effecten ontbreken. Sommige verbindingen hebben laten zien dat ze de vetvrije massa kunnen verhogen, maar de hoeveelheid klinische gegevens is aanzienlijk kleiner dan voor Testosteron.

Bij de interpretatie van SARM-onderzoek is nog een ander punt belangrijk. In studies wordt vaak gekeken naar veranderingen in lean body mass, oftewel vetvrije massa. Dat is niet hetzelfde als pure skeletspiermassa. Vetvrije massa omvat naast spieren ook water, organen, bindweefsel en andere niet-vette lichaamscomponenten. Een toename van lean body mass mag daarom niet automatisch worden geïnterpreteerd als een even grote toename van skeletspieren.

Gebruik van Testosteron in bodybuilding

Testosteron wordt binnen bodybuilding vooral gebruikt vanwege de uitgesproken en goed gedocumenteerde anabole werking. Exogeen Testosteron kan de vetvrije massa en krachtprestaties verhogen, maar hoe groot deze veranderingen zijn hangt af van veel factoren, waaronder de totale blootstelling, voeding, trainingsprikkel, herstel en de individuele reactie van het lichaam.

Formuleringen als “gegarandeerde toename van kwalitatieve spiermassa” zijn daarom niet echt correct. Testosteron heeft zonder twijfel een sterk anabool potentieel, maar het uiteindelijke resultaat wordt nooit door één enkele stof bepaald.

Binnen de sportfarmacologie bestaan verschillende Testosteronesters. Ze bevatten allemaal hetzelfde actieve hormoon, maar verschillen in de snelheid waarmee het vrijkomt en in de werkingsduur. Deze verschillen beïnvloeden voornamelijk de farmacokinetiek en betekenen geen fundamenteel ander anabool werkingsmechanisme.

Exogeen Testosteron onderdrukt daarnaast de lichaamseigen hormoonas en kan onder meer hematocriet, lipidenprofiel, bloeddruk, reproductieve functie en andere fysiologische parameters beïnvloeden. De effecten gaan dus veel verder dan alleen spierweefsel.

SARMs in bodybuilding en hun invloed op spiergroei

De interesse in SARMs binnen bodybuilding ontstond grotendeels vanuit de gedachte om een anabool effect te bereiken met minder uitgesproken klassieke androgene bijwerkingen dan bij traditionele anabole steroïden.

Chemisch gezien zijn deze stoffen geen steroïden, maar ze werken wel via dezelfde androgeenreceptor. Via dit mechanisme kunnen ze processen beïnvloeden die relevant zijn voor zowel spier- als botweefsel.

Sommige SARMs die met spieropbouw worden geassocieerd hebben in klinische onderzoeken daadwerkelijk een toename van de vetvrije massa laten zien. De gegevens over kracht, fysieke functie en vooral langetermijnveiligheid zijn echter veel minder consistent.

SARMs moeten daarom niet worden gezien als lokaal werkende stoffen die alleen de spieren beïnvloeden. Ze circuleren systemisch door het lichaam en kunnen invloed hebben op de hormoonas, bloedlipiden, leverwaarden en andere fysiologische processen.

De meeste typische niet-steroïde SARMs aromatiseren bovendien niet naar oestrogenen. Dat onderscheidt ze van Testosteron, maar betekent niet dat veranderingen in de vochtbalans of andere bijwerkingen uitgesloten zijn.

Hoe SARMs de natuurlijke Testosteronproductie beïnvloeden

Een van de meest voorkomende misverstanden over SARMs is dat ze nauwelijks invloed zouden hebben op het endocriene systeem. In werkelijkheid heft selectiviteit aan de androgeenreceptor de negatieve feedback niet op.

Wanneer de androgene activiteit in het lichaam toeneemt, kan de hypothalamus-hypofyse-gonade-as de natuurlijke stimulatie van de testes verminderen. Daardoor kan de endogene Testosteronproductie dalen.

De invloed van SARMs op Testosteron hangt af van de specifieke verbinding, de duur van de blootstelling en de individuele reactie. Zelfs stoffen die binnen bodybuilding als relatief “mild” worden beschouwd, kunnen de natuurlijke Testosteronspiegel verlagen en waarden van LH en FSH veranderen.

De bewering dat SARMs de natuurlijke hormoonproductie “op maximaal niveau” zouden behouden, komt daarom niet overeen met de werkelijke fysiologie.

Testosteronsuppressie bij het gebruik van SARMs

Het belangrijkste mechanisme achter hormonale suppressie is negatieve feedback. Het lichaam interpreteert extra androgene stimulatie als een signaal om de eigen hormonale signalering en productie te verlagen.

De mate van Testosteronsuppressie kan niet vooraf algemeen als uitsluitend licht of matig worden omschreven. Ze kan aanzienlijk verschillen tussen verschillende SARMs en hangt af van de duur van de blootstelling, de eigenschappen van de specifieke stof en de individuele gevoeligheid.

Vergeleken met klassieke anabole steroïden kunnen sommige SARMs inderdaad een ander suppressieprofiel hebben. Daaruit volgt echter niet dat ze automatisch veiliger zijn voor het hormonale systeem.

Een bijkomend probleem is dat SARM-producten op de sportmarkt niet altijd overeenkomen met wat op het etiket staat. Wanneer de werkelijke concentratie afwijkt van de opgegeven hoeveelheid of wanneer een product aanvullende stoffen bevat, wordt het nog moeilijker om de mate van hormonale suppressie te voorspellen.

Herstel van de Testosteronproductie na SARMs

Na het stoppen met SARMs kan de hormonale as zich geleidelijk herstellen, maar er bestaat geen universele hersteltermijn die voor iedereen geldt.

Bij de ene persoon kunnen laboratoriumwaarden relatief snel richting het uitgangsniveau terugkeren, terwijl de suppressie bij iemand anders veel langer kan aanhouden. Dit wordt beïnvloed door de gebruikte stof, de duur van de blootstelling, de mate van onderdrukking van de hormoonas en de oorspronkelijke toestand van het endocriene systeem.

Het is daarom niet correct om te stellen dat de normale Testosteronproductie na SARMs altijd binnen enkele weken volledig herstelt.

Als na het stoppen symptomen van hypogonadisme blijven bestaan of laboratoriumwaarden afwijkend blijven, is medische beoordeling nodig. Een beslissing over eventuele medicamenteuze behandeling, waaronder Post Cycle Therapy (PCT), moet gebaseerd zijn op onderzoeksresultaten en de individuele situatie en niet als een automatische stap na elk gebruik van SARMs worden gezien.

Bijwerkingen, hormonale risico’s en controle van waarden

SARMs worden vaak gepresenteerd als een veiliger alternatief voor anabole steroïden. “Selectiever” en “veilig” betekenen echter niet hetzelfde.

Bij het gebruik van stoffen met androgene activiteit kunnen verschillende laboratoriumwaarden helpen om hormonale en metabole veranderingen op te merken:

• totaal en vrij Testosteron, LH en FSH;
• lipidenprofiel, waaronder HDL en LDL;
• leverwaarden, waaronder ALT en AST;
• volledig bloedbeeld en andere onderzoeken wanneer daar een medische indicatie voor bestaat.

Laboratoriummonitoring kan helpen om een deel van de veranderingen te detecteren, maar maakt niet-medisch gebruik van SARMs of anabole steroïden op zichzelf niet veilig.

Voor de meeste SARMs bestaan bovendien geen goedgekeurde gebruiksprotocollen voor bodybuilding, cutting of spieropbouw. Er kan daarom niet worden gesproken van een wetenschappelijk bewezen “veilige cyclusduur” of een universele dosering voor sportieve doeleinden.

Testosteron en SARMs: verschillen in wetenschappelijke onderbouwing

Dit is een van de belangrijkste punten van de hele vergelijking.

Testosteron wordt al tientallen jaren onderzocht. De fysiologie, farmacologie, medische toepassingen, anabole effecten en veel van de mogelijke risico’s zijn relatief goed gedocumenteerd.

Voor SARMs is de beschikbare wetenschappelijke basis aanzienlijk kleiner. Voor sommige verbindingen bestaan gecontroleerde onderzoeken bij mensen, maar veel stoffen die populair zijn geworden binnen bodybuilding zijn slechts beperkt onderzocht of hebben nooit goedkeuring voor medisch gebruik gekregen.

Daaruit ontstaat een opvallende paradox. SARMs worden vaak gezien als een “moderne en veiligere versie van steroïden”, terwijl juist hun langetermijneffecten veel minder goed zijn onderzocht.

Het verschil in de omvang van het beschikbare bewijs is dus aanzienlijk. Voor Testosteron zijn zowel de anabole effecten als veel potentiële risico’s gedurende lange tijd onderzocht. Bij SARMs is de beoordeling van effectiviteit en veiligheid gebaseerd op een veel kleinere hoeveelheid gegevens en aanzienlijk minder langetermijnonderzoek.

Testosteron of SARMs – wat is beter?

Er is geen eenvoudig antwoord waarbij één optie in het algemeen als “beter” kan worden beschouwd. Hier worden stoffen en stofgroepen vergeleken die sterk verschillen in zowel farmacologie als in de hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek die beschikbaar is.

Testosteron heeft een goed aangetoonde anabole werking en een veel bredere wetenschappelijke basis. Tegelijkertijd heeft het systemische hormonale effecten, onderdrukt het de natuurlijke Testosteronproductie en is het verbonden met androgene, reproductieve en cardiovasculaire risico’s.

SARMs zijn ontwikkeld als meer weefselselectieve modulatoren van de androgeenreceptor. Voor sommige daarvan is een toename van de vetvrije massa aangetoond, maar er zijn veel minder gegevens beschikbaar over de veiligheid op lange termijn. Ook kunnen ze de natuurlijke Testosteronproductie onderdrukken en andere laboratoriumwaarden veranderen.

De stelling dat SARMs een bewezen veilige vervanging voor klassieke anabole steroïden zijn, is daarom onjuist. Tegelijkertijd is het ook niet correct om alle SARMs als identiek te behandelen. Hun farmacologische profiel, mate van selectiviteit en niveau van wetenschappelijke onderbouwing kunnen aanzienlijk verschillen van stof tot stof.

Voor bodybuilding ligt een van de belangrijkste verschillen daarom niet alleen in de potentiële anabole activiteit, maar ook in de hoeveelheid en kwaliteit van het beschikbare bewijs. Testosteron is veel uitgebreider onderzocht, terwijl het gebruik van SARMs voor het veranderen van de lichaamssamenstelling in veel opzichten sneller is gegaan dan de wetenschappelijke onderbouwing die vandaag voor deze stoffen beschikbaar is.